IPW Arthur Lubbers

Vroedman of vuilnisvrouw

Aan de vooravond van de euro-top vroeg een journalist aan de minister-president of hij het allemaal nog aankon, het heen en weer vliegen van Den Haag naar Brussel. Mark Rutte reageerde gevat, met een knipoog naar de discussie over het ontzien van ‘zware beroepen’ bij de verhoging van de AOW-leeftijd:  ‘een stratenmaker heeft het zwaarder.’
De premier had het niet over een stratenmaakster. Nee, dit is duidelijk een mannenberoep. Bij weer en wind, shaggie in de mondhoek, bouwvakkersdecolleté en gaan. Dat is alleen weggelegd voor echte kerels.
Dat geldt blijkbaar ook voor de vacature van vicepresident van de Raad van State. Pas nadat Groenlinks-Kamerlid Ineke van Gent de minister hierover aan zijn vestje trok, is aan de tekst van de spookvacature gauw ‘V/M’ toegevoegd. (Alsof er een vrouwelijke variant is van Piet Hein Donner, de enige echte kandidaat.)

Vroeger volstond M/V, maar dat is uit de gratie. Om ook maar de geringste schijn van voorkeur voor het ‘sterkere’ geslacht te vermijden, is het veel politiek correctere V/M nu in zwang. Dames gaan voor ten slotte.
Het streven naar een seksneutrale beroepsnaam levert soms aardige taalkundige kwesties op. Een vrouwelijke woordvoerder is een ‘woordvoerster’, geen probleem.  Maar wat doe je met een ‘mannelijke secretaresse?’ Het veel hoger in aanzien staande secretaris is onjuist. Volgens de Nederlandse Taalunie spreken we dus van een secretariaatsmedewerker, maar fraai klinkt het niet. Soms kan het niet anders; van een vrouwelijk militair kun je niet ‘militairesse’ maken en wat vindt u van account managester? En sommige beroepen zullen wel altijd mannelijk blijven; ik heb in ieder geval nog nooit van een liftgirl gehoord … Maar verder moet alles kunnen, de vroedman, de vuilnisvrouw, maakt niet uit.

Toch lijkt het moeilijk die rolbevestigende vooroordelen helemaal uit te bannen door vrouwvriendelijke functienamen. Zolang men bij adviseuse eerder denkt aan een vrouw die alles van kleding en make up weet in plaats van aan een dame die de hele organisatie eens flink gaat doorlichten, noemt zij zich toch liever adviseur. Dan maar een mannenberoep.

Verwende babyboomers

Eindelijk, er is een pensioenakkoord. Hé, hé. Wat een ouderwets, slepend polderoverleg was daar weer voor nodig. En waarom? Vanaf 2020 gaan mensen met hun 66^e met pensioen en van 2025 vanaf hun 67^e. Poeh, poeh.

In een tijd dat de wereld op zijn kop staat, euro- en financiële crisis onze welvaartsstaat bedreigen, zien de vakbonden eindelijk in dat niet alles helemaal bij het oude kan blijven. Nou ja, niet allemaal. De twee grootste bonden (FNV Bondgenoten en Abvakabo) blijven zich verzetten. Henk van der Kolk neemt het op voor zijn verstokte achterban die zich niet kan neerleggen bij een democratisch besluit. De rode fossielen, die stiekem nog terugverlangen naar de roemruchte jaren ’80, waarin mijnwerkerszoon Jaap van der Scheur op de barricades stond voor de arme ambtenaren.
Begrijp me goed, ik heb niets tegen sociaal-democratie. Zeker in het begin van de 19^e eeuw was de sociale strijd hard nodig, maar de tijden van Pieter Jelles Troelstra zijn voorgoed voorbij.

De jongeren en werkenden van nu krijgen een economische crisis voor hun kiezen die zijn weerga niet kent. Het is maar de vraag of tegen de tijd dat zij 67 jaar zijn de AOW überhaupt nog bestaat. Hun aanvullende pensioenen zullen ook aanzienlijk minder riant zijn – de achterhaalde verplichte collectieve pensioenregelingen zijn interessant voor iemand die veertig jaar bij dezelfde baas werkt, maar de moderne werknemer zal al gauw met vier, vijf pensioengaten de eindstreep van zijn carrière bereiken.

Daarnaast rust de zware last van de zorg voor de groeiende groep ouderen op hun smalle schouders. De jongere generatie moet de komende jaren het geld verdienen om de grijze golf van hun welverdiende oude dag te laten genieten. Maar die solidariteit kan niet van een kant komen. Ook van de verwende babyboomers mag wel wat meer begrip en flexibiliteit worden verwacht.

Dan zal ik volgende keer in de ochtendspits niet meer schelden op de pensionado’s in hun gloednieuwe auto’s op weg naar de 50-plus beurs om een nieuwe caravan voor de volgende vakantie uit te zoeken.  

Is dit het nou?

‘Ik krijg gewoon geen energie van achter de computer zitten’, gaf de 42-jarige it’er als reden voor opzeggen van zijn baan. Tijdens de daaropvolgende wereldreis heeft hij bedacht waar hij dan wel energie van krijgt. Het werd ‘ergens rustig met gehandicapten werken’.
Afgezien van de vraag of het wel zo verstandig is je carrière zo drastisch te beëindigen en ‘rustig’ (?!) met gehandicapten te gaan werken, het is goed dat iemand zich van tijd tot tijd afvraagt of hij nog wel op zijn plek zit.

Het is in ieder geval beter dan maar doorgaan en doorgaan totdat je helemaal vastloopt in je werk. Want ik zie om mij heen de ene na de andere late dertiger in een vroegtijdige midlife crisis belanden. Oververmoeid meldt hij zich bij de huisarts en vervolgens begint traag de medische molen te draaien. De bedrijfsarts schrijft een paar weken rust voor, vervolgafspraakje hier, gesprekje met werkgever daar en ondertussen is het maanden kwakkelen. Vooral degene die nog nooit eerder een echte persoonlijke crisis hebben meegemaakt, noemt zichzelf al gauw ‘overspannen’ en ‘depressief’, wat hun psycholoog graag bevestigt. Op feestjes en verjaardagen is bijna hip om te zeggen dat je even een burnout hebt. U merkt, ik neem dat soort geluiden niet altijd even serieus – een echte burnout is namelijk heel ernstig, dan kom je een tijdje helemaal niet op feestjes –  maar er speelt deze generatie X-werknemer wel degelijk iets parten. Na de studie stort hij zich vol verwachting op zijn carrière, maar het enthousiasme tempert geleidelijk aan totdat hij zich na een jaar of tien op een kwade dag afvraagt ‘is dit het nou?’

Misschien had een goede loopbaanadviseur de dolende ict’er of uitgebluste dertiger wel weer op het juiste spoor kunnen zetten voordat hij volledig ontspoort, ziek wordt of voorgoed zijn biezen pakt. Een andere functie? Minder verantwoordelijkheden? Juist meer bevoegdheden en taken? Of buiten de organisatie op zoek gaan naar de droombaan? – wat de uitkomst ook is, zowel werkgever als werknemer hebben baat bij een helder, professioneel carrièreadvies voor de medewerker.
Hoewel,  bij nader inzien… een mooie wereldreis mag dan een omweg zijn voor het vinden van het juiste loopbaanpad, het lijkt me een aantrekkelijk alternatief.